Yabancı Adli Belgenin Tebliği ve İstinabe

Yurt dışındaki bir mahkeme Türkiye'deki birine dava tebliğ etmek ya da burada delil toplamak isterse, uluslararası adli yardımlaşma yoluna başvurur. Adli yardımlaşma sözleşmeleri ve mevzuat gereğince Adalet Bakanlığı bu işlemlerde merkezi makamdır; işleri Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü yürütür.

Taleplerin izlediği yol

Yabancı adli makamlardan gelen tebligat evrakının uluslararası sözleşmelere uygun düzenlenip düzenlenmediği incelenir ve evrak, tebliğ edilmek üzere muhatabın adresinin bulunduğu savcılığa gönderilir. Hukuki ve ticari konulardaki istinabe talepleri, mevzuata ve uluslararası sözleşmelere uygunluğu denetlenerek işlemi yapacak yetkili makama iletilir. Yurt dışında yaşayan vatandaşların konsolosluk ve büyükelçiliklerden gönderdiği azilname ve ihtarnameler de Türkiye'deki muhataplarına tebliğ için savcılıklara gönderilir.

Bakanlık, dava ve cevap dilekçesi, duruşma günü, gerekçeli karar gibi belgelerin tebliğinin adli yardımlaşma niteliğinde olduğunu ama ayrı bir genelgeyle düzenlendiğini belirtir. Talepler delil temini de olabilir; banka kayıtları, muhasebe belgeleri, şirket dosyaları ve ticari belgeler dahil ilgili belge ve kayıtların asıllarının ya da tasdikli suretlerinin sağlanması istenebilir.

Sözleşmeler ve dil

İstinabe işlemleri ikili antlaşma ya da çok taraflı sözleşmelere, bunlar yoksa uluslararası teamül ve karşılıklılık ilkesine göre yürütülür. Türkiye, 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Sözleşme ile 1970 tarihli Yabancı Ülkelerde Delil Sağlanması Hakkında Sözleşmeye taraftır; ikili antlaşma bulunan devletlerle işlemler o antlaşmanın hükümlerine göre yapılır. İstinabe, istenen tarafın kendi mevzuatında öngörülen şekillere uygun olarak yerine getirilir.

Hukuk istinabe talepleri istenilen devletin resmî dilinde yapılmalıdır; Türkiye'ye yöneltilen talep bu yüzden Türkçe olmalıdır. Mahkeme belgelerinin Türkçe tercümesini Ankara'da, Türk noteri huzurunda yemin etmiş tercümanlarla hazırlıyoruz; talebin yerine getirilmesine Türk makamları karar verir.